เกี่ยวกับเครือข่าย
Synchrotron for
Neuroscience –
an Asia Pacific
Strategic Enterprise
(SYNAPSE)
SYNAPSE คือ เครือข่ายความร่วมมือระดับภูมิภาคระหว่างสถานีแสงซินโครตรอนชั้นนำ ได้แก่ Pohang Light Source (เกาหลีใต้), Shanghai Synchrotron Radiation Facility (จีน), SPring-8 (ญี่ปุ่น), Singapore Synchrotron Light Source (สิงคโปร์), Taiwan Photon Source (ไต้หวัน), Australian Synchrotron (ออสเตรเลีย) สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (ประเทศไทย), SESAME (จอร์แดน) พันธกิจหลักของ SYNAPSE คือการสร้าง แผนที่สมองของสัตว์ขนาดใหญ่และมนุษย์ โดยบูรณาการเทคโนโลยีการถ่ายภาพขั้นสูงกับความเชี่ยวชาญทางประสาทวิทยาและวิทยาการคอมพิวเตอร์จากสถาบันวิจัยพันธมิตรทั่วภูมิภาค เพื่อผลักดันความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์
เป้าหมาย
เรามุ่งหวังที่จะทำแผนที่เครือข่ายเซลล์ประสาทของสมองมนุษย์ทั้งระบบในระดับเซลล์ โดยครอบคลุมถึงเซลล์ประสาทและการเชื่อมต่อหลัก เทคโนโลยีในปัจจุบันจะสามารถถ่ายภาพได้ด้วยความละเอียด 0.3 ไมโครเมตร อย่างไรก็ตามการทำแผนที่สมองมนุษย์ทั้งระบบก็ยังต้องใช้เวลานานมากและสร้างข้อมูลจำนวนมหาศาล เราจะร่วมมือกับเครือข่ายระดับนานาชาติอย่าง SYNAPSE: Synchrotron for Neuroscience – an Asia-Pacific Strategic Enterprise ซึ่งมีกลยุทธ์ประสานงานระหว่างสถานีแสงซินโครตรอนหลายแห่งเพื่อเร่งการเก็บภาพและบริหารจัดการข้อมูลไปพร้อมกัน รวมถึงมุ่งพัฒนาเทคโนโลยีถ่ายภาพสมองให้รวดเร็วขึ้นและบูรณาการวิธีถ่ายภาพสามมิติ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการทำแผนที่สมองมนุษย์ในระดับขนาดใหญ่ต่อไป
ผลกระทบต่อวิทยาศาสตร์และสังคม
ภารกิจนี้ไม่เพียงเป็นความท้าทายทางวิทยาศาสตร์ แต่ยังถือเป็นก้าวสำคัญในการเข้าใจการทำงานของสมองมนุษย์ ทั้งในด้านความคิด ความจำ และสติปัญญา ความสามารถเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากเซลล์ประสาทแต่ละเซลล์อย่างโดดเดี่ยว แต่เกิดจากเครือข่ายที่ซับซ้อนและมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างต่อเนื่องในระดับมหภาค ผลลัพธ์ของโครงการนี้อาจนำไปสู่แนวทางใหม่ในการรักษาโรคทางสมอง เช่น โรคอัลไซเมอร์ พาร์กินสัน และภาวะซึมเศร้า รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีล้ำสมัย เช่น ระบบประมวลผลสมรรถนะสูง (HPC), ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการวิเคราะห์ภาพขั้นสูง
จุดเริ่มต้นของความร่วมมือระดับนานาชาติ
เครือข่าย SYNAPSE ได้เริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2563 ณ ประเทศสิงคโปร์ โดยมีตัวแทนจากจีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ สิงคโปร์ ออสเตรเลีย และไต้หวันเข้าร่วม และในวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565 ที่ โรงแรมเคปพันวา จ.ภูเก็ต ประเทศไทย ได้มีการลงนามความร่วมมืออย่างเป็นทางการระหว่าง สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) กับภาคีเครือข่าย SYNAPSE
ความสำเร็จของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (ประเทศไทย)
ประเทศไทย โดย สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) มีบทบาทสำคัญในโครงการนี้ ด้วยการพัฒนา สถานีถ่ายภาพเอกซเรย์โทโมกราฟี 3 มิติ ที่มีความละเอียดสูงถึง 0.5 ไมโครเมตร ซึ่งสามารถแข่งขันได้ในระดับนานาชาติ ระบบถ่ายภาพของไทยรองรับการสแกน 2,000 ภาพ ภายในเวลาเพียง 7 นาที โดยใช้รังสีเอกซเรย์พลังงาน 5–15 keV จากแหล่งกำเนิดแสงซินโครตรอนเทียบเท่ากับสถานีลำเลียงแสงชั้นนำของโลก เช่น U23 Beamline (Taiwan Light Source, NSRRC, ไต้หวัน), Beamline 6C (PLS-II, เกาหลีใต้)
การเข้าร่วมโครงการ SYNAPSE ช่วยยกระดับศักยภาพของประเทศไทยในการทำวิจัยสมองระดับโลก และสร้าง เครือข่ายนักวิจัยด้านประสาทและเทคโนโลยีขั้นสูง ที่พร้อมจะต่อยอดไปสู่การพัฒนา นวัตกรรมทางการแพทย์ในอนาคตทำให้สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนของประเทศไทยสามารถสนับสนุนพันธะกิจการถ่ายภาพแผนที่สมองร่วมกับระบบลำเลียงแสงดังกล่าวในภาคีเครือข่าย SYNAPSE และสามารถบริการส่งเสริมงานวิจัยทางสมองในประเทศไทย
ทีมงานและผู้ร่วมวิจัย (Team & Collaborators)
ผู้ร่วมวิจัยในประเทศไทย
- ดร. แคทลียา โรจน์วิริยะ
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - ผศ.ดร. ศุภกร รักใหม่
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - ดร.ชาตรี ไสยสมบัติ
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - ดร. รัตนา เจริญวัฒนาเสถียร
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - ดร.ธีระยุทธ ประดา
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - น.ส. เฉลิมลักษณ์ ภูวสวัสดิ์
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) - ดร.วรพจน์ อุณอนันต์
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช - ผศ.พญ. อารีพร ชนเห็นชอบ
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช - นพ. อิศร ภูมิเนาว์นิล
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช - นพ.ดร. สหรัฐ อังศุมาศ
สถาบันประสาทวิทยา - ผศ.นพ. ศักดา วราอัศวปติ
มหาวิทยาลัยขอนแก่น - ผศ.พญ. จุรีรัตน์ ธรรมโรจน์
มหาวิทยาลัยขอนแก่น - นพ.ดร. บัณฑิต อัศวฤทธิไกร
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี - ผศ.ดร.นพ. ณัฐพล ภาณุพินธุ
ภาควิชาสรีรวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล - ศ.ดร.นพ.นรัตถพล เจริญพันธุ์
สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล - ดร.ชลลวัลย์ แสงเจริญธรรม
ภาควิชาสรีรวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล - ผศ.ดร.นพ.อดิศร รัตนโยธา
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล - รศ.ดร.ขจี ปิลกศิริ
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล - นพ.โชติวัฒน์ ตันศิริสิทธิกุล
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล - ดร.สุริยันต์ พินทรศรี
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ - อ.มนัสนันท์ สันติภราดร
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ - Dr. Luca Lo Piccolo
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ - ดร.ศุภชัย อาวิพันธ์
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
ดร. แคทลียา โรจน์วิริยะ
ผศ.ดร. ศุภกร รักใหม่
ดร.ชาตรี ไสยสมบัติ
ดร. รัตนา เจริญวัฒนาเสถียร
ดร.ธีระยุทธ ประดา
น.ส. เฉลิมลักษณ์ ภูวสวัสดิ์
ดร. วรพจน์ อุณอนันต์
ผศ.พญ. อารีพร ชนเห็นชอบ
นพ. อิศร ภูมิเนาว์นิล
นพ.ดร. สหรัฐ อังศุมาศ
ผศ.นพ. ศักดา วราอัศวปติ
ผศ.พญ. จุรีรัตน์ ธรรมโรจน์
นพ.ดร. บัณฑิต อัศวฤทธิไกร
ผศ.ดร.นพ. ณัฐพล ภาณุพินธุ
ศ.ดร.นพ.นรัตถพล เจริญพันธุ์
ดร.ชลลวัลย์ แสงเจริญธรรม
ผศ.ดร.นพ.อดิศร รัตนโยธา
รศ.ดร.ขจี ปิลกศิริ
นพ.โชติวัฒน์ ตันศิริสิทธิกุล
ดร.สุริยันต์ พินทรศรี
อ.มนัสนันท์ สันติภราดร
Dr. Luca Lo Piccolo
ดร.ศุภชัย อาวิพันธ์
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
สถาบันประสาทวิทยา
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
ภาควิชาสรีรวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล
ภาควิชาสรีรวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
นักวิจัยที่ปรึกษา
1.
2.
3.
Prof. Yeu-Kuang Hwu
Dr. Yoshiki Kohmura
Dr. Jae-Hong Lim
Shanghai Synchrotron Radiation Facility
RIKEN SPring-8 Center
Pohang Accelerator Laboratory
- Prof. Yeu-Kuang Hwu
Shanghai Synchrotron Radiation Facility - Dr. Yoshiki Kohmura
RIKEN SPring-8 Center - Dr. Jae-Hong Lim
Pohang Accelerator Laboratory
ความร่วมมือกับสถาบันต่างประเทศ
ความร่วมมือกับสถาบันภายในประเทศ
